حجاب و عفاف اسلامی

ضرب المثل های قرآنی

1- كبوتر با كبوتر باز با باز كند همجنس با همجنس پرواز

الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ(نور/26)زنهاي ناپاك و زشتكار ، شايسته ي مردان ناپاكند و همچنين مردان ناپاك ، شايسته ي زنان ناپاكند . زنهاي پاكدامن نيز، شايسته ي مردان پاكدامن ، و مردان پاكدامن ، شايسته ي زنان پاكدامنند .

 

2 - هر چه كني به خود كني گر همه خوب و بد كني

إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا (اسراء/7) اگر احسان و خوبي كنيد ، به خودتان خوبي كرده ايد و اگر بدي كنيد ، به خود بدي كرده ايد .

 

3- چو ايزد ببندد ز حكمت دري به رحمت گشايد در ديگري

مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا (بقره /106) هر آيه اي را كه منسوخ كنيم يا آن را متروك سازيم ، بهتر از آن يا مثل آن را مي آوريم .

 

4 - واعظان كين جلوه بر محراب و منبر مي كنند

چون به خلوت مي روند آن كار ديگري مي كنند

أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (بقره/44) آيا مردم را به خير و نيكي سفارش مي كنيد و خودتان را فراموش مي نمائيد. 

5 - مور همان به كه نباشد پرش

ويا اين مثل :

خدا خر را شناخت و شاخش نداد

و همچنين :

آن دو شاخ گاو اگر خر داشتي يك شكم در آدمي نگذاشتي

وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ (شوري /27) اگر خداوند دزقش را براي بندگانش زياد كنند ، در زمين طغيانمي كنند .

6 - جواب ابلهان خاموشي است

إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاماً (فرقان /63) هنگامي كه جاهلان آنها را مخاطب مي سازند ، سلام مي دهند .

7 - بني آدم اعضاي يكديگرند

مز د آن گرفت جان برادر كه كار كرد

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى (نجم /39) براي انسان جز آنچه كه سعي كرده نخواهد بود .

8 - يار بي پرده از در و ديوار در تجلي است يا اولي الابصار

فَأَيْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (بقره /115) به هر طرف كه روي بگردانيد ، آنجا وجه الله است و روي به جانب خداست .

9- سحرخيز باش تا كامروا باشي

وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَّحْمُوداً (اسراء /79) قسمتي از شب بيداري كن و نافله به جا بياور تا خداوند تو را به مقام محمود برساند .

10- چيست احسان ، را مكافات اي پسر ؟

لطف و احسان و ثواب معتبر

هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ (الرحمن /60) آيا پاداش احسان ، چيزي غير از احسان است ؟

11- اندر پس هر گريه ، دو صد خنده مهياست .

إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً(شرح/6) با هر سختي ، آساني است .

12- گله از هيچ كس نبايد كرد

كز تن ماست آنچه بر تن ماست

وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ(شوري /30) هر مصيبت و گرفتاري كه برايتان پيش مي آيد به دست خودتان ايجاد شده است .

13- با سيه دل چه سود گفتن وعظ نرود ميخ آهنين در سنگ

أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ (بقره/6) آنها را انذار دهي يا ندهي (فائده ندارد و ) آنها ايمان نمي آورند.

14- شكر نعمت ، نعمتت افزون كند

كفر ، نعمت از كفت بيرون كند

لئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ(ابراهيم /7) اگر شكر كنيد ، نعمتها را بر شما افزون مي كنم و اگر كفران نعمت كنيد عذاب من شديد است .

15- عيسي به دين خود و موسي به دين خود .

لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ (كافرون /6) دين شما براي خودتان و دين من براي خودم .

۱6- الا يا ايها الساقي ادر كأساً وناولها

كه عشق آسان نمود اول ولي افتاد و مشكلها

أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ (عنكبوت/2) آيا مردم فكر مي كنند همين كه گفتند ايمان آورديم ، رها مي شوند و امتحان نمي گردند ؟

17- كسي كو به رَه ، بر كند ژرف چاه سزد گر كند خويشتن را نگاه

و يابد مكن كه بدافتي چَه مَكَن كه خود افتي

(عنكبوت/2) نيرنگ بد ، فقط گريبانگير اهلش مي شود .

18- مخور هول ابليس تا جان دهد هر آنكس كه دندان دهد نان دهد(هود /6) هيچ جنبنده اي در زمين نيست مگر اين كه رزقش بر عهده خداوند است .

19- آن كه او از آسمان باران دهد مي تواند كو برحمت نان دهد(بقره/22) از آسمان باران فرستاد و به وسيله ي آن ميوه هائي به وجود آورد تا رزق شما گرداند.

20- گر مذهب عاشقان عاقل داري يك دوست بسنده كن كه يك دل داري (احزاب/4) خداوند در باطن هيچ مردي ، دو قلب قرار نداده است .

 21- شايد كه چو وابيني خير تو در اين باشد .

(بقره/213) چه بسا شما از چيزي بدتان بيايد و آن براي شما خير باشد .

22- اگر تيغ عالم بجنبد زجاي تبرد كسي ،‌گر نخواهد خداي

(عنكبوت /24) گفتند : بكشيد و بسوزانيد ولي خداوند ، او (ابراهيم ) را از آتش نجات داد.

23- رنگ رخسار ، خبر مي دهد از سر درون . 

(الرحمن/41) بد كاران ، به سيمايشان شناخته مي شوند .

24- عزيزان! ز آموختن چاره نيست كه گويد كه دانا و نادان يكي است ؟

(زمر/9) آيا كساني كه مي دانند و آگاهند ، با كساني كه نمي دانند ، برابرند؟ 

25- از اينجا رانده و از آنجا مانده .

(حج/11) در دنيا و آخرت ضرر كرده اند .

26- ما را به خير و شما را به سلا مت .

(كهف/7 اينجا محل جدائي من و تو است .

27- نه چندان بخور كز دهانت بر آيد نه چندان كه از ضعف جانت در آيد

(اسراء/29) هرگز دستت را به گردنت زنجير مكن ( و بخل نورز ) و بيش از حد نيز دست خود را مگشا.

28- از مكافت عمل غافل مشو گندم از گندم برويد جو ز جو

(زلزال/ هر كس به اندازه ي ذره اي كار خير انجام دهد پاداشش را مي بيند و هر كس هم كه كار شر و بدي انجام دهد نتيجه ي آن را خواهد ديد .

2۹- آشپز که دو تا شد ، آش یا شور است یا بی نمک . 

ویا :

به یک تاجوَر ، تخت باشد بلند چو افزون شود ، مُلک یابد گزند 

یا این مثال :

دیگِ شراکت به جوش نمی آید

(انبیاء /22) اگر در زمین و آسمان خدائی جز خداوند یگانه بود ، آن دو به فساد کشیده می شدند .

30- آتش چو بر افروخت ، بسوزد تر و خشک .

 (انفال /25) بترسید از بلائی که وقتی می آید ، فقط به ستمکاران شما نمی رسد . ( بلکه ظالم و مظلوم ، هر دو را فرا می گیرد )

31- آنکه هفت اقلیم عالم را نهاد هر کسی را هر چه لایق بود داد(طلاق/3) خداوند ، برای هر چیزی ، اندازه ای قرار داد .

32- هر عمل ، اجری و هر کرده ، جزائی دارد .

)مدثر / 3 هر کس در گرو عملی است که انجام داده است .

33- با خلق ، کرم کن که خدا با تو کرم کرد .

(قصص / 77) به خلق ، نیکوئی کن . همچنانکه خداوند به تو نیکوئی و احسان کرد .

34- خدای جهان را جهان ، تنگ نیست .

(زمر /10) زمین خداوند ، وسیع و گسترده است .

 

35- دست بالای دست بسیار است .

( یوسف/76) بالاتر از هر دانشمندی ، دانشوری است .

ضرب المثل :  آشپز که دو تا شد ، آش یا شور می شود یا بی نمک

آیة :  « لو کان فیهما الهة الا الله لفسدتا »

معنی :  اگر در آسمان و زمین جز الله خدایان دیگری بود فاسد می شدند نظام جهان به هم  می خورد. 

- تو مو می بینی و من پیچش مو

« انّی اری مالاترون»  سوره انفال، آیه: 48،صفحه:183

۲-از کوزه همان تراود که دراوست

«کلّ یعمل علی شاکلته» سوه اسراء،آیه:84،صفحه290

۳- آتش که گرفت خشک وتر می سوزد

«واتّقوا فتنه لاتصیبنّ الّذین ظلموا منکم خاصّه» سوره انفال،ایه:25،صفحه:179

۴-شتر دیدی ،ندیدی

«واذا مرّوا باللغوا مرّوا کراما» سوره فرقان،آیه:72،صفحه:366 

۵- رنگ  رخسار خبرمیدهدازسرّ درون

«یعرف المجرمون بسیماهم» سوره الّرحمان،آیه:41، صفحه:533

۶- هیچ کس  نگوید دوغ من ترش است

«کلّ حزب بما لدیهم فرحون» سوره مومنون، آیه:53، صفحه:345

۷زپی هرگریه آخر خنده ای است

« انّ مع العسریسرا» سوره انشراح،آیه:6،صفحه:596

انگشت حسرت به دندان گرفتن

عَضِّوا علیکم الانامِلَ مِنَ الغَیظ             (جزء 4 \ آل عمران 119)

از شدن خشم سر انگشتان خود را به دندان می گزند.

 

از ترس قالب تهی کردن

کَالَّذي یغشی علیه مِنَ الموت       (جزء 21 \ احزاب 19)

 

گویی می خواهند قالب تهی کنند.

از ترس چشم هایش از حدقه درآمد

تـَدُورُ اَعیُنُهم                 (جزء 21 \ احزاب 19)

چشم هایشان در حدقه می چرخند.

 

دیو چو بیرون رود فرشته درآید

جاء الحّق و زَهَقَ الباطِل اِنَّ الباطِلَ کانَ زهوقاً               (جزء15 \ اسرا 81)

حق آمد و باطل نابود شد و همانا باطل نابود شدنی است.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم دی 1389ساعت 14:26  توسط باربد  |